بهترین روش های آموزش مهارت زندگی به کودکان

کلاس تابستانی مهارتهای زندگی

افلاطون معتقد بود که خود خانواده ها توانایی آموزش مهارت زندگی به کودکان را ندارند و برای این کار سیستم آموزشی را پیش بینی و طراحی کرد که شاید بتوانیم سیستم آموزش امروز را محصول همان طراحی بدانیم. اما سوال اصلی که امروز مطرح می شود این است که آیا امروز خانواده ها می توانند از زیر بار آموزش مهارت زندگی به کودکان خودشان شانه خالی کنند و مسئولیت آن را بر گردن جامعه یا سیستم آموزشی بیاندازند؟

بر خلاف تصور نمی توانیم چندان دقیق و روشن به این سوال پاسخ دهیم. برای این که بدانیم آیا یک سیستم آموزشی می تواند این دسته از مهارت ها را به کودکان آموزش بدهد یا نه، ابتدا باید خود آن سیستم را بشناسیم. بیشتر کشورها سیستم آموزشی منحصر به خودشان را دارند، بنابراین عملا نمی توان یک تعریف برای تمامی این سیستم های آموزشی داشت. اما برای ساده تر شدن این مبحث بهترین سیستم آموزشی جهان که متعلق به کشور ژاپن است را در نظر بگیرید. در این سیستم آموزشی سعی شده است که جنبه های مختلف زندگی در نظر گرفته شود و عملا یک آموزش همه جانبه محسوب می شود. نتیجه این چنین آموزشی را می توان در فرهنگ بالای جامعه و مردم ژاپن مشاهده کرد.
اما آیا در این چنین سیستمی هم می توانیم نقش خانواده در تربیت کودک را نادیده بگیریم؟ پاسخ این سوال در فرهنگ خود کشور ژاپن قرار دارد. زمانی که یک فرد دچار خطا یا ناهنجاری می شود تمامی افراد موثر در زندگی او از جمله خانواده ی او مسئول مستقیم هستند و باید از جامعه عذرخواهی کنند. این موضوع به خوبی نشان می دهد که حتی در این چنین فرهنگ و سیستم آموزشی نیز نقش خانواده از بین نمی رود، بلکه پر رنگ تر هم می شود.

تعریفی برای مهارت زندگی

بنابراین برخلاف ایده اولیه افلاطون مبنی بر عدم صلاحیت خانواده ها بر یادگیری و تربیت فرزندان، امروز شاهد این موضوع هستیم که خانواده مهمترین عنصر در تربیت فرزندان محسوب می شود. علت این موضوع نیز مشخص است. ذهن کودک تا قبل از دوران 7 سالگی در اختیار خانواده قرار دارد. در کلام ساده تر به هر حال کودک بیشترین زمان کودکی و رشد و بلوغ خودش را در خانواده می گذراند. رفتار خانواده می تواند مهمترین عنصر یادگیری محسوب شود که کودک در برهه های حساس سنی به طور غیر قابل انکاری با آن در ارتباط است.
تا به این جا دانستیم که نقش خانواده ها و به خصوص پدر و مادر در تربیت فرزندان و به خصوص آموزش مهارت زندگی تا چه اندازه اهمیت دارد. اما برای درک این که چگونه می توانیم این آموزش ها را به فرزندان خود بدهیم و به نوعی بهترین روش آموزش مهارت زندگی به کودکان را پیدا کنیم، ابتدا باید تعریف درستی از مهارت زندگی بیان کنیم.
متخصصان و دانشمندان بر اساس فاکتورهای مختلف سعی کرده اند که تعاریف متفاوتی برای مهارت زندگی ارائه بدهند. اما اگر بخواهیم به طور خلاصه تعریف ساده برای مهارت زندگی بیان کنیم می توانیم این گونه بگوییم که مهارت زندگی یک توانایی اکتسابی است که به واسطه آن می توانیم در مسیر زندگی انتخاب های درستی داشته باشیم.
انسان ها در طول زندگی درگیر انتخاب های بسیاری هستند. در کلام ساده تر هر ثانیه از زندگی محلی برای انتخاب میان دو یا چند مسیر است. برخی از این انتخاب ها کاملا سطحی و بی اهمیت و برخی دیگر بسیار مهم و پر اهمیت هستند. مهارت زندگی دقیقا توانایی است که به فرد این امکان را می دهد که بتواند در انتخاب های خود – به خصوص انتخاب های مهم و حیاتی – به درستی انتخاب کند.

چگونه مهارت زندگی را به کودکان آموزش دهیم؟

تا این جا با نقش خانواده در آموزش مهارت زندگی و تعریف این مهارت آشنا شدیم. حال نوبت این است که بدانیم چگونه این مهارت را به کودکان خودمان آموزش دهیم؟
هر مهارتی از دو بخش آموزش و تمرین ساخته شده است. این موضوع در مورد مهارت زندگی نیز صادق است. اما نکته متفاوتی که وجود دارد این است که عملا بر اساس تعریفی که برای مهارت زندگی بیان کردیم، نمی توانیم کتاب یا شیوه آموزشی خاص و آکادمیک را به عنوان آموزش این مهارت در نظر بگیریم.
در کلام ساده تر بر اساس تعریف گفته شده در بالا، مهارت زندگی یک نوع توانایی پیش بینی عواقب انتخاب است. این موضوعی است که معمولا با تجربه کردن به دست می آید. یعنی شما باید یک بار یک مسیری را تجربه کرده باشید تا در انتخاب بعدی بدانید که انتهای همان مسیر به چه نتیجه ای ختم می شود. اما نکته ای که وجود دارد این است که اولا عمر انسان این اجازه را نمی دهد که بخواهد با روش آزمون و خطا و تجربه کردن تمامی انتخاب ها را پیش ببرد. از طرف دیگر برخی از نتایج این تجربه ها جبران ناپذیر هستند و می توانند زندگی فرد را نابود کنند.
اینجاست که بازی، داستان گویی، شعر و … که به نوعی آیینه تجربه واقعی یا خیالی دیگران است می تواند این مهارت را به کودک بیاموزد. در کلام ساده تر کودک با خواندن یا شنیدن کتاب داستان وشعر مرحله آموزش و با انجام بازی مرحله تمرین یادگیری مهارت زندگی را پشت سر می گذارد.

با استاد همراه شماست

اگر بخواهیم به طور خلاصه آن چه را که گفتیم بیان کنیم، مهارت زندگی یک نوع توانایی اکتسابی است که بر اساس تجربه اندوزی ایجاد می شود. اما یک کودک کم سن چگونه می تواند به این تجربه ها دست پیدا کند یا حتی آن ها را درک کند؟ عملا محدودیت سن و خطرناک بودن برخی از تجربیات امکان لمس مستقیم عواقب انتخاب را به کودک نمی دهد. اما داستان گویی، شعر و بازی می تواند این کار را در محیط بی خطری برای کودک انجام دهد. در کلام ساده تر شعر، کتاب و داستان و … درست مانند یک محیط آزمایشگاهی است که می تواند تجربیات را به صورت کنترل شده در اختیار کودک قرار دهد. با استاد به عنوان بهترین گروه آموزشی در این زمینه توانسته این آزمایشگاه ها را ( کلاس شعر و داستان گویی و بازی های هدفمند و … ) را در بهترین شکل ممکن در اختیار خانواده ها قرار دهد. آکادمی آموزشی با استاد با تجربه خوبی که در این زمینه دارد می تواند کمک بزرگی برای شما در این زمینه باشد.